Miasto i Gmina Uzdrowiskowa Muszyna obejmuje jeden z bardziej atrakcyjnych turystycznie obszarów powiatu nowosądeckiego w południowej części województwa małopolskiego. Gmina usytuowana jest na pograniczu polsko – słowackim w górach Beskidu Sądeckiego, a także północnej części Gór Czergowskich. Oba te pasma górskie rozdziela malownicza rzeka Poprad, która następnie wdziera się w Beskid Sądecki, a jej dolina od Leluchowa, aż po Rytro tworzy efektowny przełom rzeczny. Miasto i Gmina Uzdrowiskowa Muszyna zajmuje górną, początkową część przełomu Popradu.

Większość gminy znajduje się na obszarze Beskidu Sądeckiego w jego wschodnim, rozleglejszym paśmie – Jaworzyny. Beskid Sądecki położony pośrodku potężnego łańcucha polskiej części Karpat jest rozdzielony właśnie doliną Popradu na dwa pasma: Radziejowej (1262 m n.p.m.) i Jaworzyny (1114 m n.p.m.), zawdzięczające nazwy swym najwyższym szczytom. Pasma są mocno rozczłonkowane, a występujące tu przewyższenia osiągają nawet 900 m. Charakterystyczne są długie grzbiety, opadające ku południowi, pocięte głębokimi dolinami o stromych zboczach i wąskich dnach, które często ozdabiają wodospady. Osobliwościami są wychodnie skał piaskowcowych, a także sporo niewielkich grot i jaskiń szczelinowych powstałych na skutek przesunięć skał.

Drugim masywem górskim, na którego obszarze znajduje się część gminy są Góry Czergowskie. Ich północną część leżącą pomiędzy rzeką Poprad i potokiem Muszynka tworzy grupa górska Zimnego i Dubnego nazywana Górami Leluchowskimi. Pasmo to często uważane jest za część górotworu Beskidu Sądeckiego, jednak z geograficznego punktu widzenia należy go zaliczyć do Gór Czergowskich rozciągających się na Słowacji. Jego najwyższym szczytem jest Kraczonik (936 m n.p.m.).

Południowe granice Beskidu Sądeckiego oraz Gór Leluchowskich niemal zupełnie pokrywają się z granicami Popradzkiego Parku Krajobrazowego, który powstał w 1987 roku w celu ochrony walorów przyrodniczych, krajobrazowych, uzdrowiskowych i kulturowych Sądecczyzny. Zajmuje obszar 52 tys. ha, a wraz z otuliną 76 tys. ha, będąc jednym z największych parków krajobrazowych w Polsce.

Historia
Pierwsza niezbita wzmianka o Muszynie pochodzi z dokumentów z 1288 roku i dotyczy ugody zawartej miedzy komesem Mironiegiem i jego żoną Bogusławą - spadkobierczynią zmarłego kanonika i scholastyka katedry krakowskiej, Wysza z Niegowici herbu Półkozic. Wysz zapisał swoje dobra, w tym Muszynę, biskupowi krakowskiemu Pawłowi z Przemankowa. Założenie Muszyny należy odnieść jednak do czasów wcześniejszych. Obronne położenie grodu przy ważnym trakcie handlowym wiodącym z Polski do Węgier pozwala przypuszczać, że gród i osada należą do najwcześniejszych na Podkarpaciu. Dobra muszyńskie w rękach biskupów pozostawały do 1772 r., z przerwą w okresie od XIV w. do 1391 r., kiedy wchodziły w skład królewszczyzny. Największy rozkwit Muszyna przeżyła za panowania Kazimierza Wielkiego, dzięki któremu przed 1364 rokiem otrzymała prawa miejskie. Od 1391 r. Klucz Muszyński (dwa miasta i 35 wsi) był traktowany jako samodzielna jednostka administracyjna z własną administracją, wojskiem i sądownictwem, dzięki czemu nazywany był Państwem Muszyńskim. W XV w. nastąpił nagły napływ Wołochów i Rusinów. Ludność ta, wyznania grecko-katolickiego, z czasem nazwana Łemkami osiedlana była na prawie wołoskim. Po rozbiorach ziemia muszyńska przeszła na rzecz skarbu austriackiego i zaczęła się jej powolna stagnacja. W 1876 r. przechodząca przez Muszynę linia kolejowa Tanów-Orlov przyczyniła się do gospodarczego ożywienia miasta. W latach dwudziestych XX w. Muszyna była już prężnie rozwijającym się uzdrowiskiem, a w 1934 r. odzyskała prawa miejskie, utracone pod koniec XVIII w. Wybuch II wojny światowej przerwał rozwój Muszyny. Dopiero od 1959 r., kiedy to Muszyna odzyskała status uzdrowiska, na terenie gminy zaczęły powstawać nowoczesne sanatoria i domy wczasowe. Obecnie Muszyna jest prężnie rozwijającym się ośrodkiem turystycznym.

 Do zespołu uzdrowisk, który tworzą Muszyna, Złockie i Żegiestów, warto przyjechać przede wszystkim po zdrowie i wypoczynek. Dobrze wyposażone sanatoria i ośrodki wypoczynkowe w profesjonalny sposób zajmują się odnową ciała i ducha. Dostępna jest pełna gama zabiegów z dziedziny balneoterapii, hydroterapii, kinezyterapii i aerozoterapii, można leczyć schorzenia układu oddechowego, moczowego, przewodu pokarmowego oraz narządów ruchu. Brak głównych arterii komunikacyjnych i przemysłu, bliskość natury, spokój górskich rzek i potoków oraz korzystny mikroklimat doskonale wpływają na poprawę samopoczucia. W pijalniach oraz licznych ujęciach wód mineralnych można całkowicie za darmo delektować się szczawami wodorowęglanowo-wapniowo-magnezowymi, żelazistymi. Najlepiej znane to:

Pijalnia Antoni, przy Alei Zdrojowej. Pijalnia Milusia, przy ul. Piłsudskiego. Pijalnia Cechini, przy ul. Zazamcze. Zdrój Anna, przy ul. Jasnej. Zdrój Grunwald, przy ul. Grunwaldzkiej. Zdrój Wapienne, przy ul. Leśnej. Zdrój Za Cerkwią, w Szczawniku, obok cerkwi - pomnik przyrody. Zdrój Iwona, w Jastrzębiku - pomnik przyrody.

Muszyna oprócz ciekawych miejsc oraz tras rowerowych oferuje turystom i kuracjuszom możliwość przejażdżek konnych zarówno bryczkami jak i wierzchem, korty tenisowe, kompleks odkrytych basenów rekreacyjnych, kryte baseny w ośrodkach wczasowych oraz boiska sportowe. Korzystne warunki znajdą tu również wędkarze, grzybiarze i myśliwi. Zimą, długo utrzymująca się pokrywa śnieżna oraz wyciągi narciarskie w Powroźniku, Złockiem, Żegiestowie i stacji narciarskiej w Szczawniku Dwie Doliny Muszyna - Wierchomla, stwarzają bardzo dobre warunki do uprawiania narciarstwa zjazdowego i biegowego. Zimową ofertę uzupełnia sztuczne lodowisko oraz tor saneczkowy.

W okresie od maja do września w amfiteatrze „Zapopradzie” mieszczącym się na terenie Centrum Rekreacyjno - Sportowym im. Waldemara Serwińskiego organizowane są liczne imprezy kulturalno-rozrywkowe, podczas których występują gwiazdy polskiej estrady. Największe cykliczne imprezy to: Piknik Majowy, Noc Świętojańska, Święto Wód Mineralnych, Jesień Popradzka. W bibliotece i muzeum organizowane są wystawy prac miejscowych i zaprzyjaźnionych z Muszyną artystów. Emocji sportowych na najwyższym poziomie dostarczają mecze siatkówki kobiet. Miejscowy zespół, Bank BPS Muszynianka Fakro Muszyna, trzykrotny Mistrz Polski, skutecznie walczy o najwyższe laury w polskiej lidze, a także w europejskich pucharach.

Szczawnik - malownicza wioska położona w dolinie potoku Szczawnik. Bogactwem Szczawnika są kwaśne wody mineralne czyli szczawy (od nich pochodzi nazwa wioski). Miejscowość ma idealne warunkii do wypoczynku o każdej porze roku.

Zabytki
• Ruiny zamku starostów "Państwa Muszyńskiego" (XIV w.) – na cyplu pasma Koziejówka (Muszyna)
• Podzamkowy zespół dworski (XVIII/XIX w.) – Muszyna, ul. Kity
– Dwór starostów (XVIII/XIX w.) kryty gontem, z oszklonymi gankami i werandą
– Zajazd (XIX w.), obecnie muzeum regionalne 
– Kordegarda (XVIII/XIX w.) 
• Obronny kościół św. Józefa (XVII w.) – Muszyna
Wewnątrz rzeźby gotyckie.
• Zabytkowy zespół domów mieszczańskich (XIX/XX w.) – Muszyna, ul. Kościelna
• Kapliczki św. Jana Nepomucena i św. Floriana (XVIII/XIX w.) – rynek w Muszynie 
• Dawne połemkowskie cerkwie greckokatolickie 
W Andrzejówce (II poł. XIX w.), Miliku (I poł. XIX w.), Dubnem (II poł. XIX w.), Leluchowie (II poł. XIX w.), Jastrzębiku (II poł. XIX w.), Szczawiku (I poł. XIX w.), Złockiem (II poł. XIX w.), Żegiestowie (I poł XX w.), Wojkowej (z XVIII w., cenny ikonostas z XVIII w.) i w Powroźniku (najstarsza, z I poł. XVII w.).

Atrakcje 
• Popradzki Park Krajobrazowy 
• Rezerwat przyrodniczy las lipowy „Obrożyska” (powierzchnia 100 ha)
Na jego terenie ciekawa ścieżka przyrodnicza, 7 przystanków, czas przejścia: ok. 3 godz. (najlepiej z przewodnikiem)
• Rezerwaty Hajnik (pow. 17 ha), Żebracze (pow. ok. 465 ha, otulina ok.149 ha)
• unikatowe leśne jeziorko Czarna Młaka w okolicy Powroźnika
• Pijalnie wód mineralnych, w których można delektować się za darmo tutejszymi wodami mineralnymi 
– Pijalnia Cechini, ul. Zazamcze 23
– Pijalnia Antoni, Aleja Zdrojowa (za Popradem)
– Pijalnia Milusia, ul. Piłsudskiego 23
 
• Zdroje – źródła wody mineralnej
–Zdrój Anna, ul. Jasna
–Zdrój Grunwald, ul. Grunwaldzka
–Zdrój Stanisław, ul. Zazamcze
–Zdrój na Wapiennem, ul. Podgórna
–Zdrój w Szczawniku (obok cerkwi) 
–Zdroje w ośrodkach: ACTIVA, GEOVITA, KOLEJARZ, METALOWIEC, WIARUS

Trasy spacerowe i turystyczne
• Ścieżki spacerowe po Muszynie 
1) Muszyna – Góra Zamkowa – Koziejówka – Muszyna (dł. 3 km, czas przejścia 1,5 godz.)
2) Muszyna – Rezerwat Obrożyska (dł. 4 km, czas przejścia 2 – 2,5 godz.)

• Ścieżki spacerowe po Żegiestowie 
1) Spacer po Parku Zdrojowym (dł. 3 km, czas przejścia 45 min – 1 godz.)
2) Żegiestów Zdrój – Łopata Polska (dł. 6 km, czas przejścia 1,30 godz.) 

• Trasy turystyczne 
1) Muszyna – Złockie (szlak zielony)
2) Muszyna – Pusta Wielka, Bacówka nad Wierchomlą (szlak do Jaworzynki żółty, potem niebieski)
3) Muszyna – Wojkowa – Muszynka (szlak żółty)
4) Muszyna – Dubne (szlak żółty) – Zimne – Kraczonik – Leluchów (szlak niebieski) 
5) Żegiestów Wieś – Pusta Wielka (szlak czarny lub żółty lub niebieski)
6) Powroźnik – Szalone – Góra Parkowa – Krynica (szlak niebieski)
7) Powroźnik – Dubne – Leluchów (szlak niebieski)

Baza noclegowa 
Szeroka oferta bazy noclegowej gminy zadowoli każdego. Przytulne kwatery prywatne i agroturystyczne, pensjonaty, domy wczasowe, sanatoria i hotele oferują ponad 4000 miejsc noclegowych.

Do pobrania lista adresowa noclegów i atrakcji turystycznych w powiecie nowosądeckim: lista

Muszyna Urząd Miasta i Gminy Uzdrowiskowej  ul. Rynek 31, 33-370 Muszyna tel.: (+18) 471 40 09 fax: (+18) 477 79 21

Centrum Informacji Turystycznej  ul. Rynek 3, 33-370 Muszyna tel. (+18) 521 12 04 tel./fax: (+18) 521 12 03 e-mail: cit@muszyna.pl www.muszyna.pl www.szczawnik.muszyna.pl