Góry Sowie - jedne z najstarszych gór w Europie. Dobrze zagospodarowane i pokryte gÄ™stÄ… sieciÄ… szlaków turystycznych. MajÄ… jednak swoje tajemnice: podziemne kompleksy z czasów II wojny Å›wiatowej.

Góry Sowie (niem. Eulengebirge) to pasmo w Sudetach Åšrodkowych. Od strony wschodniej otaczajÄ… je Góry Bardzkie, od zachodu Góry WaÅ‚brzyskie. Pasmo ma dÅ‚ugość 26 km (35 km wedÅ‚ug linii grzbietowej), w najszerszym punkcie ma 13 km. Zajmuje powierzchniÄ™ ponad 200 km². 
Szczyty Gór Sowich majÄ… charakterystyczne ksztaÅ‚ty kopuÅ‚. WiÄ™kszość szczytów osiÄ…ga wysokość 600 - 980 m. n.p.m. Widocznie wyróżnia siÄ™ najwyższy szczyt - Wielka Sowa (1015 m n.p.m.). PozostaÅ‚e czÄ™sto odwiedzane przez turystów szczyty to: MaÅ‚a Sowa (972 m n.p.m.), Kalenica (964 m n.p.m.), Kozia Równia (913 m n.p.m.), SÅ‚oneczna (960 m n.p.m.) i Grabina (943 m n.p.m.).

Geologia 
Góry Sowie to najstarsze pasmo caÅ‚ych Sudetów. Należą także do najstarszych gór Europy. 
Zbudowane sÄ… z prekambryjskich gnejsów. Oprócz nich w Górach Sowich wystÄ™pujÄ… także Å‚upki, zlepieÅ„ce, gabro i trachybazalty. W karboÅ„skich skaÅ‚ach osadowych w okolicach Nowej Rudy znajdowaÅ‚y siÄ™ zÅ‚oża wÄ™gla kamiennego (wydobywano go do 2000 r.)
Na terenie Gór Sowich wystÄ™powaÅ‚y także tak cenne mineraÅ‚y jak turmaliny, krysztaÅ‚y górskie, ametysty, srebro, a nawet szmaragdy. 

Klimat
Góry Sowie charakteryzuje klimat górski: niskie temperatury roczne, wysokie opady (do 1000 mm w okolicach Wielkiej Sowy), dÅ‚ugie zaleganie Å›niegu. Zdarza siÄ™ zjawisko inwersji temperatur (zimne powietrze opada do dolin). W lipcu mogÄ… zdarzać siÄ™ gwaÅ‚towne burze.

Przyroda - roślinność i zwierzęta
W lasach Gór Sowich zdecydowanie dominuje Å›wierk (ok. 70%), okoÅ‚o 20% zajmuje buk. O wiele bogatsze gatunkowo jest runo leÅ›ne, roÅ›nie tu m.in. czosnek niedźwiedzi, czarna jagoda, oraz liczne chronione gatunki: lilia zÅ‚otogÅ‚ów, wawrzynek wilczeÅ‚yko, pokrzyk wilcza jagoda, kukuÅ‚ka plamista, kukuÅ‚ka Fuchsa, podkolan biaÅ‚y i listera jajowata.
W okolicy Jugowa i poniżej PrzeÅ‚Ä™czy Jugowskiej wystÄ™pujÄ… torfowiska. 
W Górach Sowich wystÄ™puje populacja muflonów. Jest to gatunek dzikich owiec sprowadzony na poczÄ…tku XX w. z Korsyki. Bardzo dobrze zaaklimatyzowaÅ‚y siÄ™ w klimacie Sudetów. Muflony wystÄ™pujÄ… w caÅ‚ych Sudetach, jednak wÅ‚aÅ›nie w Górach Sowich jest ich najwiÄ™cej (szacuje siÄ™, że ok. 600). 
W Górach Sowich żyje 13 gatunków nietoperzy, liczne gatunki ptaków, m.in. derkacze, strzyżyki, bociany czarne, jastrzÄ™bie. Å»yjÄ… tu także sowy, choć nie tak wiele, jak można by siÄ™ spodziewać po nazwie pasma. WystÄ™puje tu puchacz, sowa wÅ‚ochata i sóweczka. 
Park Krajobrazowy Gór Sowich - o powierzchni 8 140 ha utworzono w 1991 r. Obejmuje Å›rodkowÄ… część pasma Gór Sowich z WielkÄ… SowÄ… oraz masyw WÅ‚odarza (811 m n.p.m.).

Woda 
GÅ‚ówna rzeka Gór Sowich to Bystrzyca. PowodowaÅ‚a liczne zalaÅ„ i powodzie, dlatego. zdecydowano o budowie zapory (1912-14 r.) nad Lubachowem, zatapiajÄ…c wieÅ› ÅšlÄ…ska Dolina (Schlesental). Przez spiÄ™trzenie wód rzeki powstaÅ‚o Jezioro Bystrzyckie (ok. 7 mln m³ wody) wykorzystywane do celów rekreacyjnych.


Atrakcje 
• Wielka Sowa (1015 m n.p.m.)
Najwyższy szczyt pasma z piękną kamienną wieżą widokową o wysokości 25 m z 1906 r. Wybudowano ją na część Otto Bismarcka w miejsce wcześniejszej drewnianej wieży.
• Atrakcyjne punkty widokowe z wieżami widokowymi: 
Szczyty z wieżami widokowymi: Góra Parkowa (wieża stalowa, wybudowana w 1925), Góra Wszystkich ÅšwiÄ™tych (wieża kamienna, wybudowana w 1913 r.), Kalenica (wieża stalowa, wybudowana w 1932 r.).
 
• 'Lisie SkaÅ‚y' 
Grupa cennych gnejsowych skaÅ‚ na zachodnim zboczu Grabiny na wysokoÅ›ci 850-890 m n.p.m.  

• PrzeÅ‚Ä™cz Walimska (750 m n.p.m.) 
DoskonaÅ‚y punkt wypadkowy na WielkÄ… SowÄ™, przebiega przez niÄ… droga wojewódzka 383.

• Podziemne kompleksy 'Riese' ('Olbrzym') 
Budowane byÅ‚y w czasie II wojny Å›wiatowej. Zwiedzać można trzy z nich: Osówka, Walim, WÅ‚odarz. 

Rezerwaty przyrodnicze

• Rezerwat 'Bukowa Kalenica' 
ZostaÅ‚ wydzielony na terenie Parku Krajobrazowego, ma powierzchniÄ™ ponad 28 ha. Utworzony w celu ochrony cennych lasów bukowych, które siÄ™gajÄ… tu do wysokoÅ›ci 960 m n.p.m. (najwyżej w Górach Sowich).

• Rezerwat 'Góra Chojna' 
Obszar o powierzchni 20 ha, poÅ‚ożony nad jeziorem Bystrzyckim. Góra Chojno poÅ‚ożona w przeÅ‚omie Bystrzycy ma wysokość 450 m n.p.m. Obok znajdujÄ… siÄ™ ruiny piastowskiego zamku Grodno. Chroniony tu jest starodrzew z okazami dÄ™bów, buków, lip, jaworów, wiÄ…zów i jesionów. 

Najciekawsze szlaki turystyczne 
- Szlak im. dr M. Orłowicza (oznaczony kolorem czerwonym) o długości ponad 21 km.
Srebrna Góra - PrzeÅ‚Ä™cz Woliborska - Bielawska Polanka - Bukowa Kalenica - PrzeÅ‚Ä™cz Jugowska - Kozie SiodÅ‚o - Wielka Sowa - PrzeÅ‚Ä™cz Sokola - Moszna - WÅ‚odarz - JedliÅ„ska Kopa - Jedlinka 

- Szlak Niebieski o dÅ‚ugoÅ›ci 22 km ze Srebrnej Góry przez PrzeÅ‚Ä™cz WoliborskÄ… na WielkÄ… SowÄ™

- Szlak Martyrologii (oznaczony kolorem czarnym) o dÅ‚ugoÅ›ci 4,2 km, z GÅ‚uszyca przez OsówkÄ™ RzeczkÄ™ GórnÄ…, Sztolnie Walimskie na GórÄ™ OstrÄ…