Góry Świętokrzyskie - oddalone od pozostałych gór Polski, są to jedne z najstarszych gór w naszym kraju, o ziemi świętokrzyskiej krąży wiele legend o czarownicach i diabłach.

Góry Świętokrzyski położone są w centralnej części Wyżyny Kieleckiej. Składają się z aż kilkunastu równolegle położonych pasm. Kolejne pasma od strony zachodniej: 
• Pasmo Dobrzeszowskie
• Pasmo Oblęgorskie
• Wzgórza Tumlińskie
• Pasmo Masłowskie
• Łysogóry
• Pasmo Jeleniewskie
• Pasmo Bielińskie
• Pasmo Zgórskie
• Pasmo Posłowickie
• Pasmo Dymińskie
• Pasmo Daleszyckie 
• Pasmo Cisowskie
• Pasmo Brzechowskie
• Pasmo Orłowińskie
• Pasmo Wygiełzowskie
• Pasmo Iwaniskie
• Pasmo Ociesęckie,
• Pasmo Zelejowskie
• Pasmo Chęcińskie
• Grzywy Korzeczkowskie 
• Grząby Bolmińskie
• Pasmo Bolechowickie
• Pasmo Klonowskie 
• Pasmo Sieradowickie
• Pasmo Kadzielniańskie 

Najwyższe pasmo Gór Świętokrzyskich to Łysogóry. W tym paśmie położona jest najwyższa góra całego pasma Łysica o wysokości 612 m n.p.m. (potocznie zwana Górą Świętej Katarzyny, u jej podnóża leży wieś Święta Katarzyna)
Drugą co do wielkości górą jest Łysa Góra o wysokości 595 m n.p.m. 

Geologia 
Góry Świętokrzyskie zaliczane są do najstarszych gór w Polsce. Zostały wypiętrzone w czasie kaledońskich ruchów górotwórczych, potem odmłodzone w czasie orogenezy hercyńskiej i po raz kolejny podczas orogenezy alpejskiej. 
Najwyższe pasmo Gór Świętokrzyskich Łysogóry zbudowane jest z bardzo twardych skał - piaskowców kwarcytowych.  

Klimat 
Choć Góry Świętokrzyskie nie należą do wysokich gór, to jednak warunki klimatyczne są tu wyraźnie surowsze niż na okolicznych nizinach. Temperatury roczne średnio niższe o 2-3 ºC, pokrywa śnieżna zalega dłużej, jest więcej opadów (ok. 700 mm), okres wegetacyjny jest krótszy (190 dni.) 

Przyroda 
W Świętokrzyskim Parku Narodowym występuje wiele chronionych gatunków roślin, np. śnieżyczka przebiśnieg, wawrzynek wilczełyko, pióropusznik strusi, bluszcz pospolity, pełnik europejski, widłaki, lilia złotogłów. 
Można spotkać sarny, dziki, jelenie i łosie. Występuje tu ok. 150 gatunków ptaków, m.in. orlik krzykliwy, cietrzew i bocian czarny.
 
Początkiem Parku Narodowego był rezerwat modrzewia polskiego na Chełmowej Górze utworzony już w 1920 r. Dziś Świętokrzyski Park Narodowy obejmuje Łysogóry, Pasmo Klonowskie oraz częściowo doliny Czarnej Wody i Wilkowską, uroczysko Serwis-Dąbrowa i skarpę Zapusty koło Rudek. Ma powierzchnię ponad 7 tys ha. Na jego terenie wyznaczono około 30 km szlaków turystycznych.  

W Parku wyodrębniono pięć ścisłych rezerwatów: 
- „Chełmowa Góra” - endemiczny rezerwat modrzewia polskiego
- „Czarny Las” w dolinie Czarnej Wody założony w celu ochrony lasów jodłowych
- „Mokry Bór” przy Górze Psarskiej - bór sosnowy o charakterze bagiennym
- „Święty Krzyż” - lasy jodłowe i bukowe 
- „Łysica” - lasy jodłowo-bukowe, gołoborza

Jest tu także pięć ścieżek edukacyjnych:
- ścieżka przyrodnicza na Chełmowej Górze
- ścieżka „Huta Szklana - Święty Krzyż"
- ścieżka „Stawy Biskupie" w Bodzentynie
- ścieżka historyczna na Łysej Górze 
- ścieżka przyrodniczo-historyczna „Łysica"

Atrakcje 

Jaskinia Raj - przez wielu uważana za najpiękniejszą jaskinię w Polsce. Jest to jaskinia krasowa w skałach wapiennych o niezwykle bogatej szacie nacieków. Stalaktyty występują tu w unikatowym zagęszczeniu (nawet 200 szt./m²). Jaskinia powstała ok. 360 mln lat temu. Długość korytarzy wynosi 240 m, trasa turystyczna 180 m. Turyści zwiedzają kolejno: Komorę Wstępną, Komorę Złomowisk, Salę Kolumnową, Salę Stalaktytową i Salą Wysoką. W pawilonie przed wejściem do jaskini jest wystawa, gdzie podziwiać można narzędzia człowieka neandertalskiego, który mieszkał w jaskinie około 50 000 lat temu i szczątki zwierząt prehistorycznych (mamuta, niedźwiedzia jaskiniowego, nosorożca). Jaskinia jest udostępniana turystom do zwiedzania tylko z przewodnikiem. Najlepiej zarezerwować bilety wcześniej telefonicznie. Jest oświetlona elektryczne. Należy pamiętać o zabraniu ciepłego ubrania, ponieważ temperatura nie przekracza 10 ºC.

Gołoborza
Najbardziej charakterystyczny element przyrody w Górach Świętokrzyskich to gołoborza. Nazwa pochodzi z gwary regionalnej, oznacza miejsce „gołe od boru”. Są to obszary bezleśne na stokach gór. Gołoborza powstały podczas okresu zlodowacenia. Zamarzanie i rozmrażanie podłoża i wody na skutek zmian temperatury spowodowało rozsadzanie skał. Dlatego gołoborza mają postać rumowisk.
Proces powstawania gołoborzy odbywał się pomiędzy 74 000 a 8 500 lat temu, jednak skały, z których są zbudowane są o wiele starsze. Są to piaskowce kwarcytowe - jedne ze starszych skał występujących w Polsce - utworzone około 500 mln lat temu. Gołoborza są więc niezwykle cenne, ponieważ odsłaniają przed naukowcami tajemnice sprzed milionów lat. 
Występują na południowym i północnym stoku pasma Łysogórskiego. Zajmują około 22 ha, jednak ich powierzchnia wciąż się zmniejsza. 

Łysa Góra (595 m n.p.m.) - przed wiekami była miejscem kultu pogańskiego. dziś stoi tu kościół i klasztor pobenedyktyński. Według legendy, założył je w XI w. Bolesław Chrobry, a węgierski książę Emeryk, przebywający u niego w gościnie podarował klasztorowi relikwie krzyża, na którym umarł Chrystus - w podzięce za cudowne odnalezienie drogi. Stąd nazwa klasztoru „Święty Krzyż”, który nadał też nazwę całemu pasmu górskiemu, i województwu. Relikwie przechowywane są kaplicy Oleśnickich. Z platformy widokowej na Łysej Górze roztacza się widok na największe gołoborza Gór Świętokrzyskich. Najstarsza droga na szczyt, prowadząca z Nowej Słupi to tzw. „Droga Królewska” (dziś niebieski szlak).