Beskid Wyspowy - góry złożone z charakterystycznych pojedynczych szczytów tworzących „wyspy”, od czego pochodzi nazwa pasma. 

Beskid Wyspowy należy do Beskidów Zachodnich. Leży pomiędzy doliną Skawy na zachodzie a Kotliną Sądecką na wschodzie. Od południa graniczy z Gorcami, od północy z Pogórzem Wiśnickim.

W Beskidzie Wyspowym można wyróżnić tylko trzy pasma, poza tym są to góry złożone z pojedynczych szczytów otoczonych szerokimi dolinami.
Pasma:
– Pasmo Łososińskie – najwyższe pasmo, ze szczytami: Jaworz (921 m n.p.m.), Miejska Góra (716 m n.p.m.), Sarczyn (767 m n.p.m.), Dzielec (628 m n.p.m.), Łysa Góra (785 m n.p.m.).
– Pasmo Cichoń (929 m n.p.m.)–Ostra (925 m n.p.m.), ze szczytami: Jeżowa Woda (888 m n.p.m.) i Okowaniec (805 m n.p.m.)
– Pasmo Cietnia (lub Ciecienia) 829 m n.p.m., ze szczytami: Grodzisko (618 m n.p.m.) i Księża Góra (649 m n.p.m.)
Najwyższe szczyty Beskidu Wyspowego to: Mogielnica (1170 m n.p.m.) – najwyższa góra w całym paśmie, Luboń Wielki (1022 m n.p.m.), Lubogoszcz (968 m n.p.m.), Jasień (1052 m n.p.m.), Ćwilin (1072 m n.p.m.). Większość pozostałych szczytów waha się od 655 do 950 m n.p.m.
Najważniejsze przełęcze: Glisne, Gruszowiec, Ostra, Przysłop, Rydza-Śmigłego, Wierzbanowska.

Geologia
Beskid Wyspowy zbudowany jest z fliszu karpackiego złożonego z mocno sfałdowanych piaskowców, łupków, zlepieńcowi i margli. Występują tu skalne osuwiska (m.in. na stokach Ćwilina i Mogielnicy). Na Luboniu Wielkim występuje gołoborze.

Klimat
Na obszarze Beskidu Wyspowego występują piętra klimatyczne. Do wysokości 750 m n.p.m. klimat jest umiarkowanie ciepły (średnie temperatury +6-8 ºC), powyżej umiarkowanie chłodny (średnie temperatury +4-6 ºC). Ilość opadów wysoka, średnio 800-900 mm. Występuje zjawisko inwersji temperatury. Zdarza się, że na tereny Beskidu Wyspowego dociera wiatr halny z Tatr.

Przyroda – roślinność i zwierzęta
Szata roślinna Beskidu Wyspowego została silnie przekształcona na skutek działalności człowieka. Obszar został mocno wylesiony. W lasach, które przetrwały dominuje świerk, buk i jodła. Wzdłuż potoków olsza szara. Ciekawym drzewem jest występująca tu brzoza ojcowska. Na obszarze Beskidu Wyspowego rośnie wiele roślin pod ochroną, m.in. krokusy, sasanki, storczyki, lilia złotogłów, rosiczka okrągłolistna oraz dziewięćsił bezłodygowy.
Ze zwierzyny spotkać można sarny, lisy, dziki, łasice, kuny, czasem wilki i rysie. Z ptactwa żyją tu bażanty, głuszce, kuropatwy, także puchacze (przy Mogielnicy). W potokach pstrągi potokowe i inne ryby (m.in. klenie i okonie). W Beskidzie Wyspowym żyje blisko trzy tysiące gatunków motyli.

Woda
Beskid Wyspowy znajduje się w dorzeczu Dunajca i Raby (obie rzeki wpływają w swoim późniejszym biegu do Wisły). W Szczawie i Porębie Wielkiej występują wody mineralne.

Zbiorniki retencyjne:
Jezioro Rożnowskie – powstały przez spiętrzenie wód Dunajca, powierzchnia 1600 ha, maksymalna głębokość 30-35 m. Przy zaporze znajduje się elektrownia wodna. Pełni rolę rekreacyjną.

Jezioro Czchowskie – powstały przez spiętrzenie wód Dunajca, powierzchnia 346 ha, maksymalna głębokość 9,5 m. Przy zaporze elektrownia wodna. Zbiornik pełni rolę rekreacyjną.

Zbiornik Dobczycki – powstały przez spiętrzenie Raby, powierzchnia prawie 1100 ha, średnia głębokość 11 m, poniżej zbiornika działa elektrownia wodna. Zbiornik Dobczycki dostarcza wodę pitną dla Krakowa, dlatego ze względów sanitarnych nie można używać go w celach rekreacyjnych.

Rezerwaty przyrodnicze

• 
  Luboń Wielki – rezerwat przyrody nieożywionej o powierzchni 12.6 ha, osuwisko fliszowe i ciekawe formy skalne na południowym zboczu Lubonia
• Śnieżnica – rezerwat leśny o powierzchni 24,9 ha, buczyna karpacka na środkowym szczycie Śnieżnicy
• Kostrza – rezerwat o powierzchni 39 ha, który chroni stanowisko paproci – języcznika zwyczajnego
• Białowodzka Góra nad Dunajcem – rezerwat leśny o powierzchni 68 ha, las grądowy, roślinność kserotermiczna
• Kamienna – rezerwat leśny o powierzchni 64 ha, las jodłowo-bukowy
  
  

fot. Beskid Wyspowy (Ćwilin, Śnieżnica, Lubogoszcz i inne). Widok z Łopienia
autor:Jerzy Opioła