Góry WaÅ‚brzyskie - kiedyÅ› obszar klÄ™ski ekologicznej, dziÅ› pasmo odkrywane na nowo przez turystów.

Góry WaÅ‚brzyskie należą do Sudetów Åšrodkowych. Od poÅ‚udnia graniczÄ… z Górami Kamiennymi (przez KotlinÄ™ WaÅ‚brzyskÄ…), od strony póÅ‚nocnej przechodzÄ… w Pogórze WaÅ‚brzyskie, od zachodu graniczÄ… z Rudawami Janowickimi, od wschodu z Górami Sowimi. 
Pasmo ma dÅ‚ugość 35 km i jest wyraźnie rozczÅ‚onkowane. SkÅ‚ada siÄ™ z kilku garbów, oddzielonych od siebie dolinami rzecznymi:
– Masyw Trójgarbu (trójwierzchoÅ‚kowy szczyt o wys. 738 m n.p.m., 757 m n.p.m., 778 m n.p.m.) i KrÄ…glaka (692 m n.p.m.)
– Masyw CheÅ‚mca (851 m n.p.m.)
– Góry Czarne z najwyższym szczytem caÅ‚ego pasma BorowÄ… (nazywana też CzarnÄ…) – 854 m n.p.m.; w tym paÅ›mie znajdujÄ… siÄ™ również Kamienna (631 m n.p.m.), Kobiela (587 m n.p.m.) i DÅ‚użyca (578 m n.p.m.)
– Rybnicki Grzbiet (JaÅ‚owiec 751 m n.p.m., Jedliniec 735 m n.p.m.)

Geologia
Góry WaÅ‚brzyskie zbudowane sÄ… ze skaÅ‚ osadowych (piaskowców, zlepieÅ„ców i Å‚upków) oraz wulkanicznych (porfirów, melafirów, tufów). 

Przyroda 
Krajobraz Gór WaÅ‚brzyskich jest w dużym stopniu przeksztaÅ‚cony przez czÅ‚owieka. W wielu miejscach dominujÄ… haÅ‚dy i wyrobiska. KiedyÅ› obszar ten byÅ‚ uznawany za obszar klÄ™ski ekologicznej, dziÅ› sytuacja siÄ™ poprawia. Po intensywnym wycinaniu lasów, obszar obsadzano Å›wierkami, które dziÅ› dominujÄ… na tym obszarze. W niższych partiach – sÄ… także lasy liÅ›ciaste, na obszarach podmokÅ‚ych lasy grÄ…dowe i olchowe.
Zwierzyna jest dość uboga, w lasach można spotkać sarny, dziki. W Górach WaÅ‚brzyskich żyjÄ… za to liczne bezkrÄ™gowce (kilkadziesiÄ…t gatunków Å›limaków), oraz kilkanaÅ›cie gatunków nietoperzy.

Woda 
Przez Góry WaÅ‚brzyskie przepÅ‚ywajÄ… rzeki Bóbr, Bystrzyca oraz PeÅ‚cznica (tworzÄ…ca malowniczy przeÅ‚om) i Lesk. WystÄ™pujÄ… tu wody mineralne – szczawy wodorowÄ™glanowo-sodowe (w Szczawnie Zdroju).



Park Krajobrazowy Sudetów WaÅ‚brzyskich utworzony w 1998 r. o powierzchni 6500 ha (wraz z otulinÄ… 2900 ha). Obejmuje wschodni fragment Gór WaÅ‚brzyskich (masyw Borowej i Rybnicki Grzbiet), a także najwyższe pasma Gór Kamiennych. Graniczy z czeskim parkiem krajobrazowym Broumovsko. 

Obszar Chronionego Krajobrazu KopuÅ‚y CheÅ‚mca, Trójgarbu i Krzyżowej Góry (koÅ‚o Strzegomia) poÅ‚ożony na terenie Gór WaÅ‚brzyskich oraz Wzgórz Strzegomskich. Utworzono go w 1981 r. Zajmuje powierzchniÄ™ 12 000 ha. Na jego terenie znajdujÄ… siÄ™ cenne utwory geologiczne i pomniki przyrody nieożywionej i ożywionej. 

KsiążaÅ„ski Park Krajobrazowy rozciÄ…ga siÄ™ na terenie Pogórza WaÅ‚brzyskiego (na póÅ‚noc od Gór WaÅ‚brzyskich), na jego terenie leży sÅ‚ynny zamek Książ wraz z ogromnym parkiem – zwany PerÅ‚Ä… Dolnego ÅšlÄ…ska. 

Atrakcje 
– WÄ…wóz PeÅ‚cznicy – u stóp zamku Książ (dlatego nazywany jest też wÄ…wozem Książ), jest jednym z piÄ™kniejszych wÄ…wozów w caÅ‚ych Sudetach. DÅ‚ugi na 3 km, o Å›cianach prawie 100 m, poroÅ›niÄ™ty lasem. U jego wylotu roÅ›nie najstarszy cis w Sudetach – Bolko, który ma prawdopodobnie 500 lat. Niestety miejsce jest bardzo zaÅ›miecone, co jest efektem wizyt licznych turystów. 
– WÄ…wóz Szczawnicy – rzadziej odwiedzany, bardziej dziki niż wÄ…wóz PeÅ‚cznicy
– CheÅ‚miec – drugi co do wysokoÅ›ci szczyt Gór WaÅ‚brzyskich (851 m n.p.m.), rozciÄ…ga siÄ™ z niego wspaniaÅ‚y widok na Sudety 
– Lisi KamieÅ„ (613 m n.p.m.) i Ptasia Kopa (590 m n.p.m.) – atrakcyjne punkty widokowe na KotlinÄ™ WaÅ‚brzyskÄ… 
– rezerwat przyrody „Góra Choina” w Górach Czarnych na dwuwierzchoÅ‚kowym wzniesieniu o wysokoÅ›ci 450 i 450 m n.p.m., nad jeziorem Bystrzyckim; na szczycie Choiny znajduje siÄ™ też zamek Grodno
– „Zamkowa SkaÅ‚a” – gnejsowa skaÅ‚a na wysokoÅ›ci 400-500 m n.p.m. na zboczu Zamkowej Góry (480 m n.p.m.), pomnik przyrody
– „PrzeÅ‚omy pod Książem” – rezerwat przyrody na terenie KsiążaÅ„skiego Parku Krajobrazowego o powierzchni ponad 231 ha, utworzony dla ochrony krajobrazu rzeki PeÅ‚cznicy i potoku Szczawnik. Strome Å›ciany wÄ…wozów, bogata roÅ›linność i zwierzyna (m.in. kilkadziesiÄ…t gatunków miÄ™czaków, kilkaset pajÄ™czaków). 
– Jeziorko „Daisy” – geologiczno-leÅ›ny rezerwat przyrody nieożywionej, gdzie znaleziono okazy skamielin z okresu dewoÅ„skiego